ارسال رایگان برای سفارش های بالای ۵ تومان
بلاگ
چکیده
صدای «خرت» هنگام جا رفتن دنده یکی از شایعترین مشکلات سیستم گیربکس است و معمولاً به خرابی هماهنگکننده (دنده برنجی)، تنظیم نبودن کلاچ یا افت کیفیت واسکازین مربوط میشود. این صدا گاهی طبیعی است (مثل دنده عقب)، اما در دندههای جلو بیشتر نشاندهنده شروع یک خرابی مهم است. در این مقاله علتها، زمانهای وقوع صدا، روشهای تشخیص، راههای پیشگیری و حتی راهکارهای موقت برای کاهش صدا را بررسی میکنیم.
مقدمه
گیربکس خودرو یکی از قطعاتی است که هرگونه صدا از آن میتواند برای راننده آزاردهنده، نگرانکننده و نشانه یک ایراد جدی باشد. صداهای مختلفی از گیربکس شنیده میشود؛ از زوزه در دورهای بالا تا صدای تقه و مخصوصاً صدای خرت هنگام جا رفتن دنده که بسیار رایج است.
در مقالهای دیگر درمورد علائم خرابی دنده برنجی بهطور مفصل صحبت کردیم و گفتیم که این قطعه چطور سرعت چرخدندهها را هماهنگ میکند.
در این مقاله میخواهیم صداهای مربوط به زمان جا رفتن دنده را تخصصیتر بررسی کنیم.
بررسی صدای هنگام جا رفتن دنده
موقع تعویض دنده، خصوصاً در دندههای ۳ ، ۲ و معکوس، اگر هماهنگی داخلی گیربکس بهدرستی انجام نشود، یک صدای مشخص و تیز شنیده میشود که راننده آن را با نام صدای «خرت» میشناسد.
در بیشتر مواقع این صدا نشانه وجود ایراد در یکی از بخشهای اصلی گیربکس یا کلاچ است.
بررسی صدا در زمانهای مختلف
۱. صدای خرت در زمان زدن دنده عقب
وقتی خودرو بهآرامی در حال حرکت به جلو است و ناگهان دنده عقب را درگیر میکنیم، معمولاً یک صدای خرت شنیده میشود.
این صدا طبیعی است زیرا:
دنده عقب هماهنگکننده (سینکرونایزر) ندارد.
بنابراین اگر خودرو کمی در حال حرکت باشد و دنده عقب زده شود، عدم هماهنگی سرعت چرخدندهها باعث ایجاد همین صدای خرت میشود.
نکته مهم: همیشه قبل از زدن دنده عقب باید خودرو کاملاً توقف کند.
۲. صدای خرت در دندههای جلو
صدای خرت در دندههای جلو تقریباً در ۸۰٪ مواقع نشانه خرابی گیربکس است.
دلایل رایج:
- خرابی هماهنگکنندهها (دنده برنجیها)
- خرابی کشویی دنده
- سرعت نامناسب دور موتور هنگام تعویض
- معکوس دادن اشتباه
- فشار بیش از حد به گیربکس
مثالها:
- هنگام معکوس دادن صدای خرت میآید → احتمال خرابی دنده برنجی
- هنگام تعویض از ۲ به ۳ و از ۳ به ۲ صدای خردشدن میشنوید → مشکل سینکرونایزر
- اگر فقط دنده ۱ و عقب صدا دارد → مشکل از کلاچ یا رگلاژ آن است
۳. صدای ناشی از تنظیم نبودن کلاچ
در مواردی که کلاچ بهطور کامل آزاد نمیشود (رگلاژ نامناسب)، سرعت چرخدندهها هماهنگ نشده و صدای خرت شنیده میشود.
اگر ایراد از رگلاژ باشد:
با یک تنظیم ساده سیم کلاچ یا هواگیری کلاچ هیدرولیک این مشکل کاملاً رفع میشود.
چکار کنیم این اتفاق نیفتد؟ (راههای پیشگیری)
۱. سرویس بهموقع واسکازین
واسکازین باید بین ۳۰ تا ۵۰ هزار کیلومتر تعویض شود. روغن گیربکس کهنه باعث:
- سخت جا رفتن دنده
- صدای خرت
- سایش سریع دنده برنجیها
میشود.
۲. فشار ندادن به گیربکس
تعویض دنده در دور موتور نامناسب یا تند دادن معکوس باعث خرابی هماهنگکنندهها میشود.
۳. پرهیز از تعویض دندههای الکی
بسیاری از رانندگان برای سرعت گرفتن، ال unnecessarily تعویض میکنند.
مثال:
فقط میدانیم چند متر جلوتر باید دوباره سرعت کم کنیم؛ اما باز گاز میدهیم تا به دنده بالاتر برویم و بعد دوباره برمیگردیم پایین.
این کار:
- هماهنگکنندهها را سریعتر خراب میکند
- سایش کشوییها را افزایش میدهد
۴. قبول کنیم این خرابی بهمرور از اصطهلاک طبیعی ایجاد میشود
قطعات داخلی گیربکس مثل دنده برنجیها، کشوییها و بیرینگها مصرفی هستند و با زمان دچار لقی و سایش میشوند.
این موضوع قابل جلوگیری نیست، فقط با سرویس درست میتوان عمرشان را بالا برد.
اگر این ایراد برای ماشین شما ایجاد شد چه کنیم؟
راهحل اصلی:
در نهایت اگر صدای خرت زیاد شد، دنده گیر میکند یا درگیری کامل نیست، تنها راه تعمیر گیربکس و تعویض قطعات معیوب است.
اما اگر فعلاً قصد تعمیر ندارید، چند راهحل موقت برای کم شدن صدا وجود دارد:
راهحلهای موقت برای کاهش صدای خرت
این روشها فقط برای استفاده موقت هستند و ایراد را رفع نمیکنند.
۱. تعویض دنده در دور موتور پایین
در دورهای بالا سرعت چرخدندهها بیش از حد متفاوت است.
با تعویض در دور کم، احتمال صدای خرت کم میشود.
۲. کم کردن دامنه تعویض دنده
یعنی:
- کمی بیشتر گاز بدهیم تا مجبور نباشیم سریع دنده عوض کنیم
- در مسیرهای کوتاه الکی دنده بالا نرویم
این کار فشار روی سینکرونایزرها را کمتر میکند.
۳. استفاده از روش «گاز وسط» هنگام تعویض دنده
این کار شبیه همدور کردن موتور با گیربکس است.
روش کار:
کلاچ → خلاص → یک گاز کوچیک وسط → ورود به دنده بعدی
این روش نیاز به تجربه بالا دارد؛ رانندگان حرفهای معمولاً برای جلوگیری از صدای خرد شدن از این تکنیک استفاده میکنند.
جمعبندی
صدای «خرت» هنگام جا رفتن دنده ممکن است در دنده عقب طبیعی باشد، اما در دندههای جلو معمولاً نشانه خرابی هماهنگکنندهها، تنظیم نبودن کلاچ یا افت کیفیت واسکازین است. با سرویس بهموقع گیربکس، پرهیز از تعویض دندههای الکی و رانندگی اصولی میتوان عمر گیربکس را بالا برد.
اگر این مشکل برای خودرو پیش آمد، بهترین راه تعمیر گیربکس است؛ اما برای استفاده موقت میتوان با تعویض دنده در دور پایین، کم کردن تعویضهای غیرضروری و استفاده از تکنیک گاز وسط، مقدار زیادی از صدا را کاهش داد.
